การถวายตุงไชย หรือธงไชย
ตุงไชย เป็นธงที่ใช้ในงานมงคล เช่นงานฉลองสมโภช งานเสด็จพระราชดำเนินเข้าสู่พระนครของพระมหากษัตริ์ ในล้านนานิยมทำตุงไปปักบริเวณทางเข้าวัดเรียงรายกันไปอย่างสวยงาม ยิ่งวัดใดมีศรัทธามากก็จะถวายกันมากเป็นพิเศษ
วัตถุประสงค์ในการถวายทานตุงไชยคือ
 ปราถนาจะให้เป็นบุญและมงคลแก่ตัวเอง
สร้างบุญกุศลแด่บรรพชน
เป็นเครื่องแสดงความรื่นเริงชื่นบาน
เป็นพุทธบูชา
เป็นการแสดงศิลปการช่าง
ปราถนาจะให้เป็นบุญกุศลนั้น ถือว่าการถวายตุงไชยเป็นบุญกุศล อันยิ่งใหญ่ตามที่เล่าในคัมภีร์ทางศาสนาว่า คนถวายตุงเมื่อสิ้นชีวิตไปแล้ว ไปตกนรก ปรากฏว่ามีหางตุง หย่อนลงไปให้เขาเกาะเกี่ยวพาขึ้นไปเกิดบนสรวงสวรรค์ได้ จึงเกิดค่านิยมทำกันมา
เพื่อสร้างความกตัญญูกตเวทีนั้น ถือว่าการถวายตุงไชยอุทิศแก่บรรพบุรุษของตน มีปู่ย่า ตายาย บิดามารดา ดดยหวังใจว่าคนเหล่านั้นจะพ้นจากความทุกข์ ไปเกิดในภูมิภพที่ดีมีสุขต่อไป
เป็นพุทธบุชา หมายถึงการถวยตุงไชย คราวมีงานฉลองปอยหลวง ถาวรวัตถุของวัด ศรัทธาประชาชน ล้วนมีศรัทธาอยาก
จะถวายตุงไชยเป็นพุทธบูชา หากใครไม่ได้ทำจะรู้สึกว่าตนขาดอะไรไปอย่างหนึ่งในการทำบุญครั้งนั้น หากได้ ทำเหมือนกับ
ชาวบ้านทำ ก็มีความสมใจและสบายใจ
เป็นการสร้างศิลปะของท้องถิ่น ข้อนี้เป็นสิ่งสำคัญยิ่งเมื่อมีงานฉลอง ชาวบ้านที่เป็นสตรีชาวล้านนาไทย จะทำการทอตุง
ไชยเป็นรูปลวดลายต่างๆกัน จะประกวดฝีมือกันอย่างน่าพิศวงนัก
 ตุงไชยทำมาจากอะไร
การทำตุงไชยส่วนใหญ่ทำมาจากผ้าฝ้านทอเป็นลวดลายหลายอย่างอาจจะทอเป็นบาง
ส่วน
บางส่วนเว้นว่างไว้เพื่อความงดงามและเพื่อมิให้ต้านลม หรือหนาเกินไปจึงเว้นว่างไว้
หลังจากทอแล้ว บางรายปิดด้วยกระดาษสีทอง ฉลุเป็นลวดลายต่างๆ แล้วปิดลงไป หัวตุงไชย
ใช้ไม้ทำเป็นวงต่อกัน 3 ขั้น หรือ 5 ขั้น หรือ 7 ขั้น แล้วแต่ความเหมาะสม ส่วนมากทำจาก
ไม้ไผ่ เพราะเหนียวและดัดแปลงง่าย หางตุงไชยทำเป็นพู่ระย้า ทำด้วยผ้าด้ายสลับสีงด
งาม
และทำหางให้เรียวลงไปย่างสวยงาม
เวลาแขวนทำอย่างไร
ตุงไชยดดยมากใช้แขวนบนค้างทำด้วยไม้ไผ่บง หรือไม้ไผ่ซาง ทำค้างยื่นออกจากปลายยาวประมาณ 1 เมตร สำหรับเป็นที่แขวนตุงไชย
การปักตุงไชยนิยมทำที่ใด
ตุงไชยหลังจากที่ได้นำมายังวัดแล้ว จะนำไปถวายแด่พระสงฆ์ท่านตอนที่จะมีงานปอยหลวง ประมาณ 3-5 วัน พระสงฆ์
ท่านจะให้พรเป็นรายๆไป จากนั้นก็จะนำไปฝังค้าง และแขวนตุงไชย ส่วนมากจะแขวนเรียงรายไปตามทางที่ครัวทานจะผ่าน หรือ
ทางสัญจรเข้าวัด ถ้ามีตุงไชยมาก ก็จะเรียนกันไปยาวนับเป็นกิโลเมตรทีเดียว
ตุงไชยใช้ประกาศชัยชนะ
ในขบวนแห่พยุหยาตรา นิยมเอาตุงไชยนำหน้า เพื่อเป็นเครื่องประกาศชัยชนะ ให้เป็นที่ปรากฏแก่คนทั้งปวง งานฉลองหรืองานปอยหลวง ที่นำตุงไชยมาแขวนไว้ตามบริเวณงาน หรือใช้ตุงไชยนำหน้าขบวนแห่ จึงเป็นเครื่องบอกถึง
ชัยชนะที่มีต่อข้าศึกคือกิเลสตัญหา ที่มีอยู่ในใจ พ่ายแพ้ไป (เป็นการสอนธรรมะ โดยวิธีการทางนามธรรม ให้ผู้ที่ดู ศึกษาและรู้แจ้งเอง)
|
หน้าแรก
